تاريخ : شنبه 16 شهريور 1387

عواقب گران کردن قیمت پیام کوتاه / زنگ بزن ، پیامک نزن !

فکر نکنم دیگر نیازی باشد که در مورد تعرفه پیامک لاتین و فارسی و اقدام عجیبی که طی دو ماه گذشته رخ داده است صحبت کنیم.

تقریبا تمام 30 میلیون مشترک تلفن همراه هم اکنون می دانند که به بهانه حمایت و صیانت از خط و زبان و ادب فارسی ناخواسته وارد بازی ای شده اند که طراحان آن شاید به تعداد انگشتان یک دست هم نرسند.
با نگارش یادداشت ها و گزارش های بی شمار طی چند ماه اخیر،30 میلیون مشترک تلفن همراه ایرانی این روزها می دانند که تعرفه پیامک تلفن همراه یعنی پرتقاضاترین و پولسازترین سرویس وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات در حالی تغییر یافته است که مرد شماره یک این وزارتخانه طی سه سال و نیم گذشته عدم افزایش تعرفه های خدماتی را مهم ترین عملکرد و برگ برنده وزارت خود نسبت به دولت قبلی ارزیابی می کند. این روند تا جایی ادامه می یابد که حتی او در گفت و گو با تنها رسانه مورد علاقه اش می گوید: کار ما دست در جیب مردم کردن نیست!.
بله!. نیازی نیست که دیگر گزارشی من باب چرایی افزایش تعرفه واردات و مخالفان و موافقان آن نوشته شود. نیازی هم نیست که گفته شود این کار درآمد وزارت فوق الذکر را کاهش می دهد یا افزایش؟ یا آیا موافق اصول مشتری مداری و عدالت گستری هست یا نیست؟ چرا که نوشتن گزارش هایی از این دست دیگر به سریال های تکراری تلویزیون شبیه خواهد شد. سریالی که دیگر نه مخاطبی دارد و نه قدرت تاثیرگذاری. البته اینکه چرا نمایندگان مردم در مجلس شورای اسلامی یعنی تنها ناظران این سریال که تا همین یک ماه پیش این اقدام وزیر را مخالف حقوق مشترکان می دانستند و خواهان پاسخ وزیر ارتباطات بوده اند، اما هم اکنون سکوت کرده اند سوالی است که خود آنها باید پاسخگوی آن باشند.
به هر حال همان طور که گفتیم قرار نیست در گزارش امروز در مورد این پرونده نیمه باز (!) صحبت کنیم؛ بلکه مقصود فقط ذکر یک آزمایش عملی است. آزمایشی که برای درک آن تسلط به چهار عمل اصلی یعنی ضرب، جمع، تفریق و تقسیم کافی بوده و نیاز به هیچ تخصص علمی ای نیست. نخست به این خبر توجه کنید:
ارسال پیام کوتاه اعتیاد آور است. به گفته یک پژوهشگر اجتماعی ارسال مکرر پیام کوتاه تلفن همراه از جانب کاربران، منجر به شکل گیری اعتیاد در آنها می شود.
محمدرضا احمدی در گفت و گو با موبنا می گوید: امروزه SMS یکی از متداول ترین استفاده هایی است که مردم از تلفن همراه خود می برند. این کارشناس با اشاره به این که SMS از نظر اجتماعی تاثیرات گوناگونی بر افراد می گذارد، اعتیاد به ارسال و دریافت پیام کوتاه را از جمله عوارض این سرویس دانست و گفت: معتادان به SMS همیشه موبایل به دست بوده و دائما منتظر شنیدن زنگ پیام کوتاه هستند که سریعا به آن پاسخ دهند.
او می گوید: همیشه در اس ام اس های این افراد یک سوال وجود دارد تا طرف مقابل مجبور به دادن یک اس ام اس دیگر برای جواب آن بشود و آنها هم به طور مداوم اینکار را تکرار کنند.
این پژوهشگر با بیان این که استفاده مکرر از سوال ها در ذهن کاربران ریشه گرفته و رابطه افراد را در زندگی تحت تاثیر قرار می دهد، خاطر نشان کرد: همچنین جوابگویی در قالب 160 حرف، مردم را شرطی می کند و آنها را وارد ارتباطات اجتماعی به شکل دیگری می کند.
یک آزمایش ساده
صرف نظر از تبعات اجتماعی این داستان اما ما می خواهیم امروز به تبعات اقتصادی آن بپردازیم. تا همین چند روز پیش که هنوز قبوض شرکت ارتباطات سیار برای کاربران میلیونی آن ارسال نشده بود شاید کمتر فردی به فکر رقم مندرج در بخش پیام کوتاه این قبوض افتاده بود. اما با ارسال قبوض این دوره و نیز ارائه آمارهایی که طی دو ماه گذشته از سوی مجموعه پولساز وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات منتشر شده بود، به سادگی مشخص بود که به رغم رشد جزیی ارسال پیامک در سال جاری اما میزان استفاده کاربران همراه اول از سرویس پیام کوتاه نسبت به افزایش تعداد کاربران در مقایسه با سال قبل کاهش یافته است.
اما بپردازیم به آزمایش امروز. مواد لازم: یک برگ کاغذ، یک قلم، و یک گوشی مجهز به فونت فارسی و لاتین به همراه سیم کارت همراه اول.
غیر ممکن است که شما تا به حال معتاد به سرویس پیام کوتاه نشده باشید. اندکی فکر کنید و ببینید در روز چند پیامک برای دوستان و آشنایان خود ارسال می کنید؟ به متنی که در این پیامک ها است و نیز سوال و جواب های آن هم دقت کنید. شما می توانید در این آزمایش مکالمات روزمره پیامکی خود را لحاظ کنید و نتایج آن را با نتایج ما مقایسه کنید. اما برای اینکه این بحث خیلی فلسفی نشود ما یک مکالمه ساده پیامکی را برای شما مثال می زنیم. دقت کنید.
فرد الف: سلام، خوبی؟ چه خبرا؟
فرد ب: سلام، خوبم. خبری نیست. تو چه خبر؟
فرد الف: منم هیچی. امروز بعد از ظهر چی کاره ای؟
فرد ب: برنامه ای ندارم. احتمالا می رم خونه. چطور؟
فرد الف: هیچی گفتم اگه دوست داشته باشی بریم بیرون؟
فرد ب: مثلا کجا؟
فرد الف: با سینما چطوری؟
فرد ب: موافقم، کدوم فیلم و بریم؟
فرد الف: نمی دونم الان سه تا فیلم رو اکران هست که همشون خوبه. موافقی بریم سینما آزادی؟ اونجا 5 تا سالن داره و بالاخره یکیش و انتخاب می کنیم و می ریم می بینیم. بعدشم شام می ریم بیرون.
فرد ب: اوکی، ساعت چند؟ کجا؟
فرد الف: ساعت 5 جلوی سینما آزادی. اوکی؟
فرد ب: اوکی. می بینمت.
این یک مثال فوق العاده ساده، ابتدایی و کوتاه بود. اگر به این مکالمه دقت کرده باشید حتما به یاد مکالمات پیامکی از این دست که میان شما و دوستانتان رد و بدل شده است افتاده اید. شما می توانید در آزمایش خودتان مکالمات خود را در نظر بگیرید. اگر خیلی حضور ذهن ندارید می توانید به قسمت Inbox و Sent items گوشی تان مراجعه کنید. حتما مکالمه ای به این شکل را خواهید یافت. حال نوبت به چهار عمل اصلی می رسد. در مثال ما به طور کلی 12 پیامک ارسال و دریافت شده است. یعنی هر فرد 6 پیامک ارسال کرده است. اگر فرض کنیم که پیامک ها به زبان لاتین زده شده باشند سهم هر فرد در این مثال 6×222 ریال که می شود 1332 ریال یا به عبارتی 133 تومان. اگر پیامک ها به زبان فارسی ارسال شده باشد سهم هر فرد می شود 6×89 ریال که نتیجه آن برابر است با 534 ریال. در نظر داشته باشید که جواب های به دست آمده در حقیقت سهم هر کدام از طرفین این مکالمه است که اگر رقم نهایی را در عدد 2 ضرب کنیم درآمد نهایی شرکت ارتباطات سیار به دست می آید. یعنی برای پیامک لاتین 2664 ریال و برای پیامک فارسی 1068 ریال.
البته همانطور که گفتیم این یک مثال ساده است. در مکالمات طولانی تر که بدون شک 90 درصد پیامک های رد و بدل شده در شبکه اپراتوار اول را به خود اختصاص می دهد رقم نهایی هزینه ها بیشتر هم می شود. البته در نظر داشته باشید که ما برای رندکردن ارقام همه چیز را خلاصه کردیم. شما می توانید به ارقام فوق، هزینه وقت و زمانی که برای این کار می گذارید را در کنار پیامک هایی که به دلیل طولانی شدن دو یا حتی سه پیامک حساب می شوند را نیز لحاظ کنید. در کنار تمام این موارد اتفاقات پیش بینی نشده هم در شبکه ارتباطات سیار زیاد است. ارسال چند باره یک پیامک، دریافت نصفه یک پیامک که معمولا در متن پیامک عنوان Some text missing در کنار دو ستاره عنوان می شود و شما را مجبور به ارسال پیامکی با عنوان «اس ام اس نصفه اومد دوباره بفرست» می کند و ارسال اشتباهی پیامک به فرد دیگری در دفتر تلفن شما از جمله اتفاقاتی است که شما تنها در بخش کوچکی از آن ها مقصر شناخته می شوید. در نتیجه یک مکالمه ساده پیامکی می تواند هزینه ای بیشتر از آنچه که ما در بالا شرح دادیم را برای شما در قبض پایان دوره رقم بزند.
حتما این نکته را نیز در نظر داشته باشید که تعرفه ارسال پیامک در سیم کارت های اعتباری نیز بر اساس بخشنامه ای لازم الاجرا گران تر از سیم کارت های دائم است.
حالا به بخش دوم آزمایش می رسیم. شما می توانید همین مکالمه پیامکی را در قالب یک مکالمه تلفنی انجام دهید. اگر متن فوق را به همان شکل بخوانید زمان مکالمه کمتر از یک دقیقه خواهد شد. حال نوبت به محاسبه قیمت یک مکالمه یک دقیقه ای است. تعرفه یک دقیقه مکالمه در شبکه همراه اول 5/447 ریال است. این بدان معناست که مکالمه ای یک دقیقه ای تنها 45 تومان برای شما هزینه خواهد داشت. در نظر داشته باشید که در یک مکالمه تلفنی تنها یک طرف هزینه آن را می پردازد نه هر دو طرف. این مهم را نیز در نظر بگیرید که در یک مکالمه یک دقیقه ای حرف های بیشتری می توانید بزنید. البته این بعد اقتصادی قضیه است. از نظر بعد اجتماعی نیز شنیدن صدای هر دو طرف می تواند در روابط بین دو فرد تاثیرات روحی مثبتی داشته باشد.
نتیجه و مقایسه
همانطور که مشخص شد مکالمه پیامکی مثال ما در صورتی که با حروف لاتین انجام شود 2664ریال و در صورتی که با حروف فارسی انجام شود حداقل 1068 ریال هزینه در بر خواهد داشت. حال اگر همان مکالمه به شکل صوتی انجام شود تنها یکی از طرفین مکالمه هزینه آن را که 450 ریال است را پرداخت می کند.
در نتیجه همانطور که مشاهد می کنید یک دقیقه مکالمه صوتی خیلی ارزان تر از یک دقیقه مکالمه پیامکی است. علاوه بر آن همانطور که گفته شد ارسال و دریافت پیامک علاوه بر عوارضی همچون خستگی انگشتان (به خصوص در پیامک های فارسی) مشکلاتی همچون دریافت نکردن، دوبار ارسال شدن، نصفه ارسال شدن و مشکلات دیگری بسته به اخلاق و فرهنگ متفاوت کاربران پیش روی آن ها قرار می دهد. در پایان برای آنکه آخر ماهی خوب و اعصابی راحت در هنگام دریافت قبض تلفن همراه داشته باشید بهتر است به همان تیتر گزارش مراجعه کنید. زنگ بزن، پیامک نزن!